|
Pakt Stabilności i Rozwoju
Tekst: Marcin Rutecki
Pakt na rzecz stabilizacji i rozwoju został uchwalony 15 grudnia 1996 r.
na szczycie w Dublinie, a przyjęty na szczycie w Amsterdamie 16 czerwca
1997 r. Miał zapewnić dyscyplinę fiskalną i stabilność cen na terenie
Unii Gospodarczej i Walutowej, być swoistym kodeksem postępowania w
zakresie spełniania budżetowego kryterium zbieżności. Zobowiązał państwa
członkowskie do utrzymywania deficytu budżetowego oraz poziomu długu
publicznego na określonym poziomie.
Ustalono szczegółową procedurę, która jest stosowana wobec państw
przekraczających dopuszczalny poziom deficytu. Pod groźbą uruchomienia
procedury stosowania sankcji nadmierny deficyt, nie może przekroczyć
wartości 3 proc. PKB oraz dług publiczny nie może być większy niż 60
proc. PKB.
Państwo, które dopuści się naruszenia, w ciągu czterech miesięcy ma
obowiązek przyjąć plan naprawczy. Nie wolno mu uchwalić w następnym roku
budżetu z deficytem powyżej wspomnianej granicy. Zostaje na nie nałożona
kara w wysokości do 0,5 proc. PKB. Początkowo jest ona nieoprocentowanym
depozytem, ale przepada, jeżeli po dwóch latach deficyt nadal będzie
zbyt wysoki. Za egzekwowanie procedur i ewentualne nakładanie kar
odpowiedzialny jest EcoFin – komitet, który składa się z ministrów
finansów państw członkowskich.
Państwami, które notorycznie nie przestrzegają ustaleń Paktu są Niemcy i
Francja. Niemcy naruszyły w 2004 roku po raz trzeci z rzędu jego
kryteria (3,9 % w 2004 r.) . Berlin oczywiście tłumaczy wysoki deficyt
publiczny kosztami programu reform społecznych oraz niekorzystną
koniunkturą. Deficyt francuski w 2004 roku wyniósł 3,7 proc. Już wiosną
2003 roku Komisja Europejska wszczęła procedurę przeciwko tym państwom.
Ostatecznie jednak, ulegając naciskom politycznym, w grudniu 2004 roku
zawiesiła postępowanie.
Niemcy i Francja chciały zmienić i uelastycznić zasady Paktu, gdyż nie
są w stanie spełnić jego wymagań. Kanclerz Niemiec Gerhard Schroeder
wezwał na łamach dziennika "Financial Times Deutschland" do gruntownej
reformy, w szczególności do odstąpienia od "automatycznego" stosowania
sankcji wobec krajów naruszających zakaz zwiększania deficytu
budżetowego powyżej 3 procent produktu krajowego brutto.
W marcu 2005 r. na szczycie w Brukseli szefowie państw i rządów krajów
Unii Europejskiej zaaprobowali reformę Paktu Stabilizacji i Wzrostu,
która złagodziła zasady dyscypliny budżetowej w państwach Unii
Europejskiej. Szczyt potwierdził złagodzone zasady stosowania sankcji
wobec krajów przekraczających wyznaczony pułap deficytu, jeśli
zaistniałe okoliczności pozwalają im usprawiedliwić nadmierne wydatki.
Ministrowie zgodzili się na to, by obciążenia związane ze "zjednoczeniem
Europy" mogły być elastyczniej traktowane, gdy jakiś kraj będzie miał
nadmierny deficyt budżetowy. Nowa kompromisowa formuła uwzględnia też
szczególne okoliczności w przypadku krajów, których sytuacja budżetowa
pogorszyła się. Porozumienie pozwala członkom Unii na większy deficyt
bez automatycznego uruchomienia sankcji. Najbardziej zadowolone z
takiego stanu rzeczy są oczywiście Niemcy i Francja.
Niemcy ponadto mogą liczyć na uwzględnienie dodatkowych kosztów
poniesionych przy zjednoczeniu. Polsce i innym krajom, które reformowały
systemy emerytalne pozwolono jedynie na to, by w ciągu pięciu lat,
licząc od 2004 roku odpisywały od wydatków budżetowych koszty wynikające
z tej reformy. |
