|
Nowy system decyzyjny w UE
Tekst: Marcin Rutecki
Konstytucja wprowadza nowe procedury, które drastycznie ograniczają rolę
małych i średnich Państw Członkowskich, wzmacniając jednocześnie
największe. Ograniczona została liczba spraw, w których wymagana jest
jednomyślność, zmniejszono ilość głosów, jakie posiadały małe i średnie
państwa w Radzie, zlikwidowano konstrukcję trzech filarów.
Obecnie decyzje w ramach drugiego i trzeciego filara zapadają według
metody międzyrządowej - Rada decyduje przeważnie jednomyślnie. Dotyczy
to wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, kooperacji policji i
sądów w sprawach karnych. W ramach pierwszego filara Rada decyduje
natomiast zazwyczaj kwalifikowaną większością – metoda współdecydowania.
Dotyczy to jednolitego rynku, układu z Schengen, unii
gospodarczo-walutowej. Konstytucja znosi konstrukcję trzech filarów, na
jakich opierała się dotąd Unia, dzięki czemu prawie cały proces
legislacyjny podlegać będzie procedurze współdecydowania przez Parlament
Europejski i Radę UE (głosującą większością kwalifikowaną).
Traktat Konstytucyjny wprowadził bardzo daleko idące zmiany w systemie
ważenia głosów poszczególnych państw. System głosowania z Traktatu z
Nicei przyznawał każdemu państwu odpowiednią ilość głosów. Silną pozycję
uzyskały na jego podstawie Hiszpania i Polska (po 27 głosów w porównaniu
do 29 głosów największych państw – Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii i
Włoch). Całkowita liczba głosów wyniosła 321, natomiast próg większości
kwalifikowanej 232 głosy, tj. 72,3%, przy czym aby większość
kwalifikowana została osiągnięta musiały się na nią składać głosy co
najmniej połowy państw członkowskich, czyli 13 z 25. Dodatkowo ustalono,
że większość ta musi reprezentować 62% ludności Unii Europejskiej.
Konwent usunął największą przeszkodę w podejmowaniu decyzji przez Radę.
Według Traktatu Nicejskiego, aby dana decyzja mogła wejść w życie
musiało być oddane na nią 74,8 % ważnych głosów. W Konstytucji zniesiono
to kryterium.
Zasada Podwójnej większości
Traktat Konstytucyjny zawiera nową definicję większości kwalifikowanej w
Radzie Ministrów, określanej mianem tzw. „podwójnej większości”, która
zaczęłaby obowiązywać od 1 listopada 2009 r. Konstytucja znosi w ten
sposób system ważenia głosów, ustalony w Traktacie Nicejskim. Nowa
regulacja znajduje się w art. I-25. Podstawą jest liczba państw i
reprezentowana przez nie ilość mieszkańców. Każde państwo otrzymuje
jeden głos, jednak jego moc decyzyjna nie jest niejednakowa, ponieważ
zależy od tego, czy w gronie większości znalazły się państwa
reprezentujące 65% ludności. W przeważającej liczbie przypadków,
większość kwalifikowaną stanowi co najmniej 55% członków Rady
zawierające co najmniej 15 z nich i reprezentujących Państwa
Członkowskie obejmujące co najmniej 65% ludności Unii. Traktat
Konstytucyjny wprowadza również definicję mniejszości blokującej.
Musiałaby ona składać się z co najmniej czterech państw członkowskich
reprezentujących co najmniej 35% ogólnej liczby ludności Unii, aby
uznać, że decyzja nie uzyskała niezbędnego poparcia.
W pozostałych przypadkach na zasadzie wyjątku Rada stanowi większością
kwalifikowaną wynoszącą co najmniej 72% członków Rady reprezentujących
Państwa Członkowskie obejmujące co najmniej 65% ludności Unii. System
premiuje przede wszystkim państwa najludniejsze – kryterium 65%
ludności, oraz państwa najmniej ludne – poprzez przyznanie każdemu
jednego głosu. Najwięcej na nowym rozwiązaniu zyskują Niemcy, w których
granicach mieszka około 18% ludności Unii.
Zniesienie rotacyjnej prezydencji
Konstytucja znosi rotacyjną prezydencję, która obecnie przyznaje rolę
każdemu Państwu Członkowskiemu w kierowaniu Unią. Rotacyjna prezydentura
nie jest dobrze widziana przez największe państwa, które dążą do
uzyskania możliwie jak największej kontroli nad polityką Wspólnoty.
Podsumowanie
Nowe rozwiązanie zwiększa rolę największych państw w Unii oraz znosi
rygorystyczne kryteria podejmowania decyzji w Radzie poprzez drastyczne
ograniczenie wymogu jednomyślności oraz wprowadzenie nowych procedur
decyzyjnych. Przyjęte rozwiązania zwiększają w sposób bardzo istotny
zdolność Rady do podejmowania decyzji ze względu na wysokie
prawdopodobieństwo, że dowolna decyzja znajdzie wymaganą większość. Z
drugiej strony Niemcy potrzebują zdobyć poparcie zaledwie 3 krajów o
łącznej ludności wynoszącej niecałe 17% ludności Unii. aby zablokować
każdą decyzję Rady. |
