Rada Europejska to główny, polityczny i ponadpaństwowy organ Unii Europejskiej. U podstaw stworzenia Rady Europejskiej legły odbywające się od początku lat 60-tych konferencje szefów rządów i państw członkowskich Wspólnot Europejskich. W grudniu 1974 r. w Paryżu, prezydent Francji Valery Giscard d'Estaing zaproponował regularną organizację takich spotkań. Propozycję przyjęto, a dzień 10 grudnia 1974 r. jest uważany za datę narodzin Rady Europejskiej. Rada Europejska powstała bez odniesienia do zapisów traktatowych. Mimo, że istnieje od 1974 roku, jej obecność w instytucjach Wspólnoty potwierdził dopiero Jednolity Akt Europejski. Określił on podstawy prawne jej funkcjonowania, jednak nie uczynił z niej organu Wspólnot Europejskich. Nie zdefiniował również jednoznacznie jej zadań. Obecna rola Rady Europejskiej została określona przez Traktat z Maastricht. Na jego mocy Rada Europejska przekształciła się w instytucję.


Jakie ma zadania?


Zadania Rady Europejskiej zostały określone w Artykule D Traktatu z Maastricht stwierdzającym, że "Rada Europejska nadaje Unii impulsy niezbędne do jej rozwoju i określa ogólne wytyczne jej polityki". Tematyka obrad Rady Europejskiej nie jest ograniczona żadnymi zapisami. Decyzje są przez Radę Europejską podejmowane nie w drodze głosowania, ale na zasadzie kompromisu i konsensusu.

Funkcje:

Wyrazem wspólnego stanowiska Rady Europejskiej są komunikaty końcowe, a ich brak oznacza, że na danym posiedzeniu nie osiągnięto porozumienia. Nie wydaje żadnych aktów prawnych. Po każdym szczycie przewodniczący Rady Europejskiej składa sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu, natomiast co roku przedkłada pisemny raport na temat postępów integracji.


Posiedzenia


Rada Europejska spotyka się regularnie co kwartał. Są to spotkania szefów państw i rządów Państw Członkowskich Wspólnoty. Poza głowami państw i szefami rządów w dyskusjach uczestniczy przewodniczący Komisji Europejskiej. Radzie przewodniczy szef państwa, któremu przypada przewodnictwo w Unii Europejskiej. Od 2002 roku, zgodnie z postanowieniami Traktatu Nicejskiego, przynajmniej jedno spotkanie Rady Europejskiej w czasie każdego przewodnictwa ma się odbywać w Brukseli. Natomiast po rozszerzeniu już wszystkie spotkania szefów państw i rządów krajów członkowskich Unii będą się odbywały w brukselskim budynku Justus Lipsius. Do tej pory miejscem spotkań Rady były miasta państw sprawujących w danym czasie przewodnictwo w Unii Europejskiej.


Zmiany w Traktacie Konstytucyjnym


Po raz pierwszy Rada Europejska została jednoznacznie uznana za instytucję. Nie przyznano jej jednak uprawnień legislacyjnych. Rada nadal nadaje Unii impulsy niezbędne do jej rozwoju i określa w tej mierze ogólne kierunki polityczne (art. I-21 ust. 1 TK). Rada Europejska będzie jednakże mogła przyjmować „decyzje europejskie”, pozbawione charakteru ustawodawczego, przede wszystkim w dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa przyszłej Unii (art. I-35 TK).

W niektórych przypadkach Rada Europejska będzie odgrywała rolę swego rodzaju instancji odwoławczej od decyzji Rady UE. Będzie do dotyczyło niektórych dziedzin, które są uznawane za wrażliwe z punktu widzenia interesów niektórych państw członkowskich (m.in. część decyzji dotyczących współpracy sądowej w sprawach karnych i polityki społecznej). Państwo Członkowskie w niektórych ściśle określonych przypadkach będzie mogło sprzeciwić się dostosowaniu prawa krajowego w danej dziedzinie argumentując, że przyjęcie stosownego aktu naruszyłoby „podstawowe aspekty jego systemu sądownictwa karnego” (art. III-270 ust. 3 i art. III-271 ust. 3 TK), lub podstawowe aspekty jego systemu zabezpieczenia społecznego” (art. III-136 ust. 2). Wówczas projekt kontrowersyjnego aktu prawnego będzie przekazany Radzie Europejskiej a procedura ustawodawcza będzie zatrzymana na okres czterech miesięcy. Rada Europejska będzie mogła odesłać projekt Radzie lub zwrócić akt jego inicjatorowi z wnioskiem o przygotowanie jego nowej wersji.

Na mocy Traktatu Konstytucyjnego zostanie powołany Przewodniczący Rady Europejskiej. W pracach Rady Europejskiej bez prawa udziału w głosowaniach będzie również uczestniczył Minister Spraw Zagranicznych Unii.

Rada Europejska podejmuje decyzje jednomyślnie, jednak od tej reguły będą wyjątki przewidziane w Traktacie.

Przewodniczący będzie powoływany przez Radę Europejską spoza grona jej członków, kwalifikowaną większością. Jego kadencja będzie trwać 2,5 roku. Do zadań Przewodniczącego należy przygotowywanie, organizacja i kierowanie pracami Rady Europejskiej, zapewnianie ich ciągłości we współpracy z Przewodniczącym Komisji oraz przygotowywanie i przedstawianie Parlamentowi Europejskiemu sprawozdania po każdym posiedzeniu Rady Europejskiej. Przewodniczący wypełnia także funkcję zewnętrznego reprezentanta Unii Europejskiej w sprawach dotyczących Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa, respektując kompetencje Ministra Spraw Zagranicznych Unii.